هواي گرم و رطوبت بالا عملكرد توليدي و سود عايدي از پرورش جوجه هاي گوشتي را كاهش مي دهد. در زمان بروز استرس حرارتي، درصد تلفات به بيش از 50 درصد بالا مي رود. از آنجايي كه در گله هاي جوجه هاي گوشتي مابين رشد سريع ، اندازه بدن پرنده با صفت مقاومت به استرس گرمايي همبستگي منفي وجود دارد فلذا ايجاد صفت مقاومت به گرما در اين گله ها بسيار مهم خواهد بود. طيور با رشد سريع احتياجات غذايي بيشتري داشته كه باعث توليد حرارت بيشتري مي شود و نهايت دفع حرارت متعاقب مصرف براي طيور مشكل است. براي مقابله با اين عمل مصرف خوراك توسط طيور كاهش?عاده و رشد آنها كندتر مي شود و در صورتي كه دما بيش از اندازه بالا رود، بازده مصرف خوراك نيز كاهش مي يابد. عوامل زيادي بر پاسخ مرغ به استرس گرمائي موثر مي باشند ولي كميت اين پاسخها و نقش تصحيح و يا پيشگيري كننده آنها به آساني قابل تعريف نيست. به نظر مي رسد تفاوتهاي مشخص در پاسخ به استرس بين سويه ها و نژادها وجود داشته باشد و به همين جهت در انتخاب نژادهاي مورد استفاده بايد توجه كرد.
در سويه هاي با رشد سريع مقاومت نسبت به استرس گرما به مراتب كمتر از پرندگان است كه داراي سرعت رشد آهسته هستند. هر چند با استفاده از روشهاي ژنتيك كمي مي توان در دراز مدت صفت تحمل به گرما را ايجاد كرد ليكن استفاده از نشانگرهاي مولكولي مي تواند از مسير كوتاهتري منجر به ايجاد صفت تحمل به گرما گردد. بسياري از نژادهاي بومي پراكنده در روستاها را مي توان با آميزش با نرهاي سويه هاي اصلاح شده در جهت بهبود و افزايش مقاومت به استرس حرارتي جهت داد.
وافزايش جزئي در عملکرد مرغان بومي مقاوم به استرس گرمائي سود اقتصادي زيادي را براي بيشتر مردم به ارمغان خواهد داشت. ژنهاي تطابق پذيري گله هاي بومي را مي توان همراه با ژنهاي عملکرد بالا گله هاي تجارتي در برنامه هاي اصلاح طيور درمناطق بسيار گرم مورد استفاده قرار داد. ژن گردن لختي در طيوري که در دماي بالاتر از 30 درجه سانتيگراد پرورش مي يابند علاوه بر اثرات منفي مانند افزايش لاشه و توليد گوشت و کاهش چربي مي باشد.
بطور کلي پاسخهاي تمامي موجودات زنده، حيوانات ، گياهان يا ميکروبها به افزايش درجه حرارت بدليل افزايش ساخت گروهي از پروتئينها مي باشد که آنها را بصورت گروههاي وابسته به استرس(HSP) مي شناسند. پاسخهاي ايمني به استرس گرمايي از کليدي ترين سيستمهاي محافظ زنتيکي شناخته شده است. بعضي از پروتئينها وابسته به استرس حرارتي نه تنها جز فراوانترين پروتئينهاي طبيعي مي باشند بلکه نقش اساسي در حفظ اعمال طبيعي سلول يا خود موجود در زمان قرار گرفتن در معرض محرکهاي مخرب مي باشد. اين پروتئينها هنگام استرس حرارتي به پروتئينهاي حساس متصل شده و آنها را در مقابل تجزيه شدن محافظت مي کنند. معمول ترين پروتئينهاي استرس گرمايي داراي وزن مولکولي 30000-10000، 110000-100000 هستند که با نامهاي HSP70,HSP90 مشخص مي شوند.
اعضاي خانواده HSP70به زنجيره هاي سنگين ايمينوگلوبولين، شبکه کلاترين، کمپلسکهاي در حال همانند سازي DNA ترکيب و در نگهداري ساختمان در مقابل گرما کمک مي کنند. اعضاي خانواده HSP90 در درجه حرارتهاي بسيار بالا ديده مي شود

آرش جوانمرد،  پژوهشكده بيوتكنولوژي كشاورزي شمالغرب و غرب كشور