|
كريمي عليرضا,خادمي حسين*,جلاليان احمد
* دانشکده کشاورزي، دانشگاه صنعتي اصفهان
علي رغم وجود خاک هاي سرشار از سيلت در جنوب مشهد، هيچ گونه اطلاعاتي درباره منشا بادرفتي يا تشکيل در جاي آنها وجود ندارد. هدف از اين پژوهش تعيين منشا توليد سيلت در اين منطقه بود. تپه ماهورهاي گرانيتي جنوب مشهد به صورت ناپيوسته توسط رسوبات سيلتي پوشيده شده اند. بر اساس منشا تشکيل خاک ها، چهار نيمرخ، شامل خاک درجا با پوشش رسوبات سرشار از سيلت و خاک درجا با سيلت کم روي تپه ماهورهاي گرانيتي، خاک سرشار از سيلت در طول نيمرخ خاک در دامنه هاي گرانيتي و خاک آبرفتي واقع در دشت دامنه اي، هم چنين يک مقطع طبيعي داراي تناوبي از لايه هاي سيلتي و آبرفتي مطالعه شد. منحني تجمعي توزيع اندازه ذرات (CPSDC)، نمودارهاي توزيع عمقي نسبت سيلت به شن (Si/S)، انحراف معيار ترسيمي جامع فولک (?I)، چولگي ترسيمي جامع فولک (SKI) و مورفولوژي ذرات شن با استفاده از ميکروسکوپ الکتروني روبشي (SEM) براي تفکيک افق هاي مختلف خاک ها از نظر منشا استفاده شد. بر اساس نتايج به دست آمده، افق هاي سرشار از سيلت (L)، درجا - سيلتي (R-L)، درجا (R)، آبرفتي (A)، و آبرفتي - سيلتي (A-L) در خاک هاي مورد مطالعه شناسايي شد. CPSDC افق هاي سرشار از سيلت، S شکل و به سادگي از افق هاي ديگر قابل شناسايي است. در مقابل، CPSDS افق هاي درجا و آبرفتي از مدل کروي پيروي مي کند. CPSDS افق هاي درجا - سيلتي و آبرفتي - سيلتي، S شکل و کروي نمي باشد بلکه حد واسط آنهاست. افق هاي سرشار از سيلت حداکثر SKI (بسيار چوله به سمت ذرات ريز) و حداقل ?I (جورشدگي بسيار بد) را داشته و افق هاي آبرفتي و درجا از اين نظر حد واسط هستند. افق هاي آبرفتي - سيلتي و درجا - سيلتي به دليل اضافه شدن سيلت به آنها، داراي SKI نزديک به صفر (متقارن) و بيشترين ?I (جورشدگي بسيار بد) هستند. نمودار توزيع فراواني اندازه ذرات افق هاي مذکور داراي دونما، يکي در شن و ديگري در سيلت بوده که دليلي بر منشا دوگانه آنهاست. تغييرات عمقي Si/S، SKI و sI بين افق هاي سرشار از سيلت و ديگر افق ها، ناگهاني بوده و نشان از وجود انقطاع سنگي بين آنها و در نتيجه تفاوت در منشا آنها مي باشد. در نتيجه علي رغم امکان توليد سيلت از مواد مادري گرانيتي در اين منطقه، مي توان گفت که رسوبات سيلتي شناسايي شده در اين منطقه توسط باد انتقال پيدا کرده اند.
كليد واژه: خاک هاي لسي، خاک هاي درجا، خاک هاي سيلتي، انقطاع سنگي، منحني تجمعي اندازه ذرات
|
