مواد مغذي و متابوليسم آنها در نشخوار کنندگان
مهندس حسين اميني
آب :
زندگي بدون آب غير ممکن است. پستانداران قادرند مدت طولاني تري بدون غذا ولي مدت کوتاه تري بدون آب زنده بمانند. مطالعات انجام شده بوسيله  RUBNER اين مطلب را تاييد مي نمايد. چنانچه تمامي چربي يا نصف پروتئين موجود در بدن حيوان  تجزيه شود، حيوان زنده مي ماند ولي از دست دادن يک دهم آب بدن بمنزله مرگ است. آب بعنوان حلال وسيله انتقال و تنظيم کننده فشار سلولي و حرارت بدن مورد نياز است. کليه فعل و انفعالات شيميايي بدن حيوان در محيط مايع انجام مي شود. مواد محلول بوسيله آب انتقال مي يابند. با تبخير آب، حرارت اضافي بدن انجام مي شود.
آب با مدفوع، ادرار، شير و بصورت بخار اب از طريق تنفس ششها و پوست دفع مي گردد. مقدار دفع آب بدن به چند عامل بستگي دارد. بعنوان مثال هر چند دفع ادرار زيادتر باشد و هر چه کانيها و فراورده هاي نهايي ازت، (اوره) زيادتر دفع شوند، به همان نسبت دفع اب نيز بيشتر است. اين مواد بايد در آب حل و رقيق شده تا داراييک غلظت مناسب گردند.
از اينجا مي توان نتيجه گرفت که هر چه مقدار پروتئين و مواد معدني غذا بيشتر باشد، به همان نسبت بايد آب بيشتري به حيوان داده شود. بطور کلي مقدار آب مورد نياز حيوان به مقدار ماده خشک جيره غذايي بستگي دارد. بعنوان نقطه اتکا مي توان چنين اظهار نظر نمود که براي خوکها به ازاء هر کيلوگرم ماده خشک غذا، 2 تا 3 کيلوگرم آب و براي گاوها 4 تا 5 کيلوگرم آب مورد نياز است. بنابراين احتياج روزانه آب بشرح زير است:
 
| 6 تا 10 ليتر |
براي خوکهاي پرواري |
| 12 تا 25 ليتر |
براي خوکهاي ماده |
| 50 تا 100 ليتر |
براي گاو هاي شيرده |
| 20 تا 60 ليتر |
براي گاوهاي پرواري |
در موارد خاص ممکن است مقدار آب مورد نياز بسته به راندمان، جيره غذايي، درجه حرارت و رطوبت هوا تغيير کند. آب را مي توان به اندازه دلخواه و به مقدار نامحدود در اختيار حيوان گذاشت. مصرف زياد آب بطور کلي زيان آور نيست. در شرايط عملي آب مورد نياز حيوان هنگامي به بهترين وجه تامين مي گردد که به حيوان امکان نوشيدن آب در تمام مدت روز به دفعات مکرر داده شود.بدين ترتيب ضايعات انرژي مربوط به رساندن درجه حرارت آب به درجه حرارت بدن نيز به احتمال زياد کمتر از موقعي خواهد بود که تمامي آب مورد نياز در يک نوبت به حيوان داده شود.اهميت دادن آب به دفعات متعدد را مي توان به بهترين وجه در گاوهاي شيرده مشاهده نمود. احتياج آب براي توليد شير بسيار زياد است، تقريبا 4 تا 5 کيلوگرم آب به ازاء هر ليتر شير. هر چه به دفعات بيشتري به گاوهاي شيرده آب داده شود، مقدار مصرف آب زيادتر خواهد بود. در بعضي موارد توانسته اند از اين طريق راندمان شيردهي را افزايش دهند. رعايت بهداشت آب مورد مصرف حيوانات نيز به اندازه آب آشاميدني انسان حائز اهميت است. آب آشاميدني حيوان بايد عاري از هر گونه مواد فاسد، مدفوع، ادرار، انگل (در آبهاي راکد) و آلودگيهاي صنعتي مانند فلور و فلزات سنگين باشد. آب نه تنها از طريق آب آشاميدني ، بلکه همراه با غذا نيز وارد بدن حيوان مي گردد. در جدول 1-1-3، مقدار آب برخي گروههاي غذاي دامي منعکس گرديده است.
همانطوري که آب بخش عمده اي از بدن حيوان را تشکيل مي دهد، در گياهان سبز نيز سهم عمده اي دارد. با پيشرفت رشد و رسيدن محصول، مقدار آب کاهش مي يابد. براي اينکه بتوان علوفه را نگهداري نمود، بايد آن را در حدي خشک کنند که مقدار آب آن به 15 و يا کمتر برسد. چنانچه مقدار آب از متوسط مقدار<