|
اميري فاضل*,ارزاني حسين
* دانشگاه آزاد اسلامي، واحد بوشهر
بهره برداري مستمر از مراتع منطقه نيمه خشک قره آقاچ در استان اصفهان، کاهش توليدات دامي، تخريب پوشش گياهي، کاهش پايداري خاک و افزايش فرسايش را در پي داشته، که ماحصل آن، تخريب مراتع منطقه و عدم بهره برداري پايدار از اين مراتع مي باشد. هدف از اين تحقيق ارايه روشي جهت مديريت مراتع منطقه، بر اساس ظرفيت چرايي و ارزش پوشش گياهي است که در اين روش، از شاخص طبقه بندي مراتع (IRC)، طبقات شايستگي استفاده جهت چرا، در سه طبقه شايستگي، دسته بندي مي شود. دسته اول، مراتعي که جهت چراي دام مناسب نيستند، به دليل تخريب و کاهش توليد پوشش گياهي اين مراتع بايستي حفاظت شوند و از ارزش اکولوژيکي و اجتماعي آنها استفاده شود. دسته دوم مراتعي با توليد متوسط، اين مراتع علاوه بر چراي دام، داراي فوائد متعددي بوده و قابليت استفاده هاي مختلفي دارند و دسته سوم مراتعي با توليد زياد، که بهره برداري از آنها به لحاظ اقتصادي مقرون به صرفه است. نتايج تحقيق نشان داد که از مجموع 81/7158 هکتار اراضي مرتعي منطقه مورد مطالعه، 92/4695 هکتار (6/65 درصد) در طبقه مديريتي با محدوديت زياد قرار گرفت که به منظور احيا و اصلاح اين سطح از مراتع منطقه بايستي حفاظت شوند. همچنين به منظور افزايش قدرت توليدي اين سطح از مراتع، انجام عمليات کشاورزي شامل ديمکاري، نهال کاري، بذرکاري و ميانکاري لازم است. 89/2462 هکتار (4/34 درصد) در طبقه شايستگي با محدوديت متوسط قرار گرفت. چرا در اين سطح از مراتع بايستي محدود شود و با توجه به ظرفيت چراي صورت گيرد. براي تيپ هاي پوشش که در اين طبقه شايستگي قرار مي گيرند روش مرتعداري طبيعي، و به منظور بهبود اين سطح از مراتع اجراي روش چراي تناوبي و يا تأخيري و نهايتا در شرايطي که حضور گياهان مرغوب در ترکيب گياهي محدود مي شود، قرق مرتع پيشنهاد مي شود. به دليل بهره برداري مستمر از پوشش گياهي منطقه توليد کل و علوفه قابل دسترس کاهش يافته و حضور گياهان با خوشخوراکي پايين در ترکيب گياهي افزايش يافته است. بنابراين، هيچ سطحي از مراتع منطقه در طبقه شايستگي بدون محدوديت قرار نگرفت.
كليد واژه: ظرفيت چرايي، واحد دامي، ارزش اکولوژيکي و شاخص طبقه بندي مراتع
|
