|
استفاده از ضايعات كشاورزي، اقتصاديترين روش توليد پروتئين افزودني به خوراك دام، طيور و آبزيان(ديدگاه دكتر شجاعالساداتي)
با توجه به موضوع امنيت غذايي و بخصوص پروتئين، در دنيا روشهاي مختلفي براي توليد پروتئين به روش ميكروبي ايجاد شدهاست. اين روشها عمدتاً به مادة اوليهاي بستگي دارد كه بعنوان سوبسترا مورد استفاده قرار ميگيرد. امروزه دو مادة اولية متانول و ضايعات كشاورزي بدليل ايمني و سلامت غذايي، براي توليد پروتئين بصورت "ضايعات غني شدة پروتئين" يا "پروتئين تك ياخته (SCP)" مطرح هستند. دكتر سيد عباس شجاعالساداتي، رئيس دانشكدة فني مهندسي و عضو هيئت علمي گروه بيوتكنولوژي صنعتي دانشگاه تربيت مدرس، در گفتگو با شبكة تحليلگران تكنولوژي ايران (ايتان) به نكات قابل توجهي در اين خصوص اشاره نمود كه جهت اطلاع خوانندگان در زير آمده است: ![](_"http://bio.itan.ir/paper/206/1.jpg")
مقايسة روشهاي مختلف توليد SCP :
در خصوص توليد پروتئين تك ياخته (SCP)، فعاليتهاي بسيار زيادي در داخل دانشكده صورت گرفته است كه ميتوان به توليد SCP از متانول، غنيسازي پروتئين ضايعات و محصولات فرعي كشاورزي نظير سبوس گندم، تفالة چغندرقند، پساب كارخانة الكلسازي و آب پنير اشاره كرد.![](_"http://bio.itan.ir/paper/206/2.JPG") مقالات زيادي نيز در كنگرهها و مجلات داخلي و خارجي در اين مورد داشتهايم و به اندازة كافي نيز در اين زمينه تجربه كسب نمودهايم. لذا اطلاعات كامل و لازم براي صنعتي شدن توليد اين محصول حياتي وجود دارد.
SCP و ضايعات غني شده، از سوبستراهاي مختلف از قبيل تركيبات نفتي، گازوئيل، متان (گاز طبيعي)، متانول و ضايعات كشاورزي توليد ميشوند. در بين اين مواد اوليه، توليد SCP از متانول و ضايعات كشاورزي از نظر سلامت با توجه به نوع ميكروارگانيزم كاملاً ايمن هستند. اما در مورد استفاده از گاز طبيعي (متان) براي توليد SCP، بدليل وجود گازهاي اكسيژن و متان، طراحي مشكل است و ايمني كار بايد بالا باشد، چون احتمال خطر انفجار وجود دارد. علاوه بر اين چون در اينجا با باكتري سر و كار داريم، ايمني خاص خود را لازم دارد.
مزيت استفاده از ضايعات كشاورزي
با اين حال در شرايط فعلي، اقتصاديترين روش براي توليد اين پروتئين افزودني، استفاده از ضايعات كشاورزي ميباشد. با توجه به اينكه توانايي اصلاح محصولات كشاورزي خصوصاً اصلاح ژنتيكي وجود دارد، ضايعات كشاورزي و حتي خود محصولات كشاورزي تجديدپذير در مقياس وسيعي قابل استفاده هستند. مزيتهاي استفاده از ضايعات كشاورزي عبارتند از:
1 ـ ايمن و سالم بودن سوبستراي مورد استفاده
2 ـ ايمن بودن قارچ مورد استفاده نسبت به باكتري
3 ـ تجديدپذير بودن و فراوان بودن مادة خام
![](_"http://bio.itan.ir/paper/206/3.jpg") تنها مشكل در اين روش، بازدهي پايين ميباشد چون سرعت رشد قارچها نسبت به باكتري كمتر است و البته ميتوان بر روي بهبود آن نيز كار كرد.
عليرغم اينكه استفاده از فراوردههاي نفت و گاز براي توليد SCP در دنيا منسوخ است، متأسفانه ديده ميشود بدليل عدم اطلاعات كافي، برخي بخشها يا سازمانها طرح توليد SCP از متان يا نفت را مطرح كردهاند. با توجه به تجربيات 7 يا 8 سالهاي كه ما با وزارت جهاد كشاورزي در اين خصوص داشتهايم، اين روش را كاملاً غيراقتصادي و غيرايمن ميدانيم. (پايان نقل قول از دكتر شجاعالساداتي)
نكته:
استفاده از ضايعات كشاورزي علاوه بر محاسن بالا، يك حسن ديگر نيز دارد و آن اينكه از نقطه نظر زيستي ميتوان تا حدي مشكلات محيطزيست را كم كرد و اين روش هر دو موضوع توسعة پايدار يعني استفاده از منابع تجديدپذير و سازگاري با محيط زيست را دارا ميباشد.
| 
