|
مشكلات توسعه بيوتكنولوژي دام در كشور (ديدگاه دكتر نجاتي)
يكي از حوزههاي كاربردي و درآمدزاي زيستفناوري در ايران، بيوتكنولوژي دام ميباشد؛ به ويژه آنكه كشور از مزيت نسبي در اين خصوص برخوردار است. اما اين حوزه تاكنون در سايه جنبههاي ديگر از قبيل بيوتكنولوژي پزشكي و گياهي قرار داشته است. دكتر نجاتي، عضو هيئت علمي مؤسسه تحقيقات علوم دامي كشور، در گفتگو با گروه بيوتكنولوژي شبكه تحليلگران تكنولوژي ايران، اهم مشكلات توسعه بيوتكنولوژي دام در كشور را چنين عنوان مينمايد: ![](_"http://bio.itan.ir/paper/182/1.jpg")
1- مهمترين مشكل توسعه بيوتكنولوژي دام در كشور، كمبود بودجه است
ميزان سرمايه دامي موجود دركشور حداقل 12 ميليارد دلار است و سالانه بين 7 تا 8 ميليارد دلار توليد ناخالص اين بخش تخمين زده ميشود كه رقم قابل رقابتي با درآمدهاي نفتي است. با تكيه بر اين ارقام، سهم بخش كشاورزي از توليد ناخالص ملي در حدود 25 درصد است كه طبق آمارهاي رسمي، 45 درصد از اين مقدار يعني حدود 11 درصد از توليد ناخالص ملي مربوط به دامپروري است.
عليرغم اين اهميت، كل بودجهاي كه به امر تحقيقات دام در كشور اختصاص مييابد حدود يك ميليون دلار در سال است كه اين بودجه نيز بايد بين يك مؤسسه مادر در كرج و 28 شعبه در استانها تقسيم شود؛ ضمن اينكه تمام حوزههاي تحقيقاتي دام از جمله تغذيه، فيزيولوژي، اصلاح نژاد، بيوتكنولوژي و غيره را در بر ميگيرد؛ بنابراين عملاً بودجه ناچيزي به بيوتكنولوژي دام كشور اختصاص مييابد.
![](_"http://bio.itan.ir/paper/182/2.jpg") در شرايطي كه طبق ادعاي مسئولين، سهم پژوهش از توليد ناخالص ملي 4 دهم درصد است اين رقم در بخش دام به 4 صدم درصد هم نميرسد. بنابراين ميتوان گفت پژوهش در بخش دام مورد ظلم مضاعف قرارگرفته است؛ حال آنكه قابليتهاي فراواني در اين بخش وجود دارد.
بهعنوان مثال، سالانه حدود يك ميليارد دلار "دان طيور" وارد كشور ميشود. حال اگر يك محقق يا مؤسسه تحقيقاتي بتواند روشي را بهوجود آورد كه 20 درصد در مصرف دان صرفهجويي نمايد كه رقمي قابل دسترس است، سالانه 200 ميليون دلار صرفهجويي ارزي بهدنبال خواهد داشت. اين رقم را با كل بودجه تحقيقاتي مؤسسه تحقيقات علوم دامي مقايسه نماييد كه به زحمت به يك ميليون دلار در سال ميرسد.
2- سايرامكانات اختصاصيافته به تحقيقات بيوتكنولوژي دامي نيز كافي نيست
![](_"http://bio.itan.ir/paper/182/3.JPG") در وزارت جهاد كشاورزي بيش از 20 مؤسسه تحقيقاتي وجود دارد. از اين بين فقط دو عدد از آنها در زمينه دامپروري فعاليت مينمايند كه عبارتند از مؤسسه تحقيقات واكسن و سرمسازي رازي و مؤسسه تحقيقات علوم دامي كشور. تمام تحقيقات مربوط به ژنتيك، بيوتكنولوژي، تغذيه، توليدمثل، اصلاح نژاد، دامپزشكي و غيره در حوزه دام در همين دو مؤسسه انجام ميشود؛ ضمن اينكه بخشي از توان مؤسسه رازي صرف توليد واكسنهاي انساني ميشود، بنابراين تعداد مؤسسات تحقيقاتي مرتبط با دامپروري از عدد 2 نيز كمتر است.
اين در حالي است كه در بخش تحقيقات گياهي، علاوه بر مؤسسه تحقيقات اصلاح و تهيه نهال و بذر، چند مؤسسه تك محصولي از قبيل مؤسسه تحقيقات چغندرقند، خرما، برنج و غيره وجود دارد (كه البته وجود آنها لازم است)؛ اما در مورد دام عليرغم وجود هفت تا هشت ميليون رأس گاو و يا حدود 70 تا 80 ميليون رأس بز و گوسفند، مؤسسات تخصصي در زمينه تحقيقات مسايل مربوط به گاو و يا گوسفند و بز در كشور وجود ندارد.
اگر نظري به امكانات اين دو مؤسسه تحقيقات دامپروري بيافكنيم، ملاحظه ميشود كه از لحاظ امكانات و تجهيزات آزمايشگاهي بهويژه تجهيزات جديد بيوتكنولوژي نيز در مضيقه هستند. اين موضوع روند پيشرفت بيوتكنولوژي دام در كشور را بيش از پيش با مشكل مواجه ساخته است.
بسياري از تكنيكهايي كه امروزه وقت زيادي از محققين كشور ميگيرند، در آزمايشگاههاي كشورهاي پيشرفته به صورت روباتيك انجام ميشوند. اين مسئله فرصت تفكر و تعمق را در اختيار متخصصين آن كشورها قرار ميدهد كه ايدههاي جديدي خلق نموده و آنها را در بوته آزمايش بيازمايند.
3- كمبود نيروي انساني متخصص
![](_"http://bio.itan.ir/paper/182/4.JPG") بيوتكنولوژي به ويژه بيوتكنولوژي دام در كشور حوزه نسبتاً جديدي است و هنوز تعداد نيروي متخصص آن به حد قابلقبول نرسيده است. اگرچه حدود 30 گروه دامپروري در دانشكدههاي كشاورزي كشور وجود دارند، اما تعداد متخصصين ژنتيك دا
| 
