چكيده ارزيابي وضعيت بيماري و تبعات آن در بهداشت انساني

گزارش مسئولان دولتي روسيه و قزاقستان به سازمان جهاني بهداشت دام OIE) ( در اواخر جولاي 2005 از گسترش محدوده جغرافيائي ويروس H5N1 حكايت مي كند. هر دو كشور از شيوع بيماري در اواخر جولاي گزارش داده و تأئيد كردند كه ويروس H5N1 عامل شيوع آن در اوائل ماه آگوست سال جاري ميلادي بوده است. مرگ و پرندگان مهاجر آلوده به ويروس نيز گزارش شده است. بروز اين بيماري در هر دو كشور به تماس بين طيور اهلي و طيور وحشي آبي از طريق استفاده از منابع آب آشاميدني مشترك نسبت داده شده است.

اينها نخستين موارد شيوع بيماري آنفلوانزاي فوق حاد H5N1 گزارش شده از سوي دو كشوري بوده است كه قبلاً پاك تلقي مي شدند.

شيوع H5N1 در طيور روسيه كه ابتدا  به منطقه سيبري محدود مي شد، به صورت پيشرونده اي به سمت غرب آن كشور سرايت كرد و 6 منطقه اداري را در برگرفت. در قزاقستان روستاهاي مجاور منطقه آلوده در سيبري اين بيماري را در طيور خود تجربه كرده اند. تاكنون بيماري در اين دو كشور چندين مرغداري بزرگ و نيز گله هاي كوچك طيور خانگي را در برگرفته و نزديك به 120000 قطعه مرگ يا انهدام طيور در روسيه و 9000 قطعه در قزاقستان تلفات داشته است.

در اوائل آگوست سال جاري ميلادي ، كشور مغولستان بدنبال مرگ 89 پرنده مهاجر در دو درياچه در مناطق شمالي آن كشور موضوع را به صورت گزارش اضطراري به OIE اعلام نمود و ويروس آنفلوانزا نوع A به عنوان عامل آن شناخته شد اما سويه ويروس هنوز مشخص نشده است.       نمونه گيري انجام و به آزمايشگاههاي مرجع WHO ارسال شده كه درحال بررسي است. به علاوه در اوائل ماه آگوست شيوع آنفلوانزا H5N1 در طيور منطقه تبت چين شناسائي شد.

در تمام موارد اخير، مسئولان اقدامات كنترلي خود منطبق با دستورالعمل هاي فائو و OIE را اعلام نمودند. تاكنون هيچ مورد انساني شناسائي نشده است، نظارت و مراقبت شديد است و شايعات توسط مسئولان محلي در حال بررسي است.

شيوع بيماري در روسيه و قزاقستان ثابت نمود كه گستره ويروس H5N1 از كانون اوليه خود در كشورهاي جنوب شرقي آسيا كه از اواسط سال 2003 آغاز شد، فراتر رفته است. عليرغم اقدامات كنترلي شديد، فائو هشدار داده است كه ويروس در بسياري از مناطق ويتنام ، اندونزي و بعضي از مناطق كامبوج ، چين، تايلند و احتمالاً لائوس شناسائي و كشف شود. شيوع بيماري در آسياي جنوب شرقي كه موجب مرگ يا انهدام بيش از 150 ميليون قطعه طيور شد آثار و عوارض ناگواري براي بخش كشاورزي و بويژه براي بسياري از مرغداران روستائي كه متكي به درآمد و غذاي حاصل از پرورش گله هايي كوچك طيور خانگي هستند، دربرداشته است. موارد انساني ، كه بسياري از آنان در مناطق روستائي تماس مستقيم با طيور بيمار يا مرده داشته اند در 4 كشور ويتنام ، تايلند، كامبوج و اندونزي تأئيد شده است. فقط موارد اندكي از انتقال بيماري از انسان به انسان ثبت شده است. شيوع بيماري آنفلوانزاي طيور H5N1 در ژاپن، مالزي و كره جنوبي با موفقيت كنترل شده است.

سازمان جهاني بهداشت (WHO) درخصوص عملي نبودن كنترل عفونت در جمعيت طيور وحشي و عدم اقدام در اين خصوص با OIE و فائو هم عقيده است. مدتهاست كه پرندگان آبي وحشي به عنوان مخزن طبيعي تماس ويروس هاي آنفلوانزاي A شناخته شده اند. پرندگان مهاجر مي توانند ناقل اين ويروس ها به فرم تحت حاد و در ساخت هاي طولاني باشند، اما معمولا علائم بيماري را نشان نمي دهند و مرگ ناشي از آن در اين دسته از پرندگان نادر است. به همين ترتيب بروز مواردي كه ويروس هاي آنفلوانزاي فوق حاد طيور در پرندگان مهاجر جدا شده باشد، نيز نادر است لذا نقش اين پرندگان در گسترش آنفلوانزاي فوق حاد همچنان نامعلوم است.

مرگ دسته جمعي پرندگان مهاجر بدليل آنفلوانزا نظير موردي كه در اواخر ماه آوريل جاري در منطقه درياچه Quinghai در مركز چين كه در آن 6000 قطعه طيور جان باختند، غيرعادي تلقي مي شود. تحقيقات منتشره در ماه جولاي حاكيست كه ويروس H5N1 درگير در اين اپيدمي ، همانند   ويروس هاي در گردش در آسياي جنوب شرقي در دو سال اخير است.