|
گزارش فعاليت محققان كشور در زمينه توليد كود بيولوژيك ازته
كود بيولوژيك ازته يكي از اقسام كودهاي بيولوژيك است كه در صورت توليد و مصرف آن در داخل كشور، مزاياي زيادي براي كشور بهوجود خواهد آمد. مهندس سيامك عليزاده، عضو هيأت علمي پژوهشكدة بيوتكنولوژي كشاورزي و محقق توليد كودبيولوژيك ازته در اين پژوهشكده، در مطلب زير، ضمن بيان اهميت و كاربردهاي كود بيولوژيك ازته، فعاليتهاي انجام گرفته در اين خصوص را مورد بررسي قرار داده است:
تعاريف
![](_"http://bio.itan.ir/paper/172/1.jpg") امروزه با توجه به ايجاد آلودگيهاي زيستمحيطي و بهداشتي كه از مصرف كودهاي شيميايي حاصل ميشود،توليد و مصرف كودهاي بيولوژيك (Biofertilizer) بهعنوان مهمترين رويكرد در زمينه بيوتكنولوژي خاك بهشمار رفته و مورد توجه سرمايهگذاران بخش كشاورزي در سطح جهان قرار گرفته است.اي مفيد خاكزي به منظور توليد بهينه محصول است كه اين هدف از طريق بهبود كيفيت خاك و رعايت بهداشت و ايمني محيطزيست، با بهرهگيري از بيوتكنولوژي تأمين ميشود. توليد و كاربرد كودهاي بيولوژيك يكي از مؤلفههاي اساسي در بيوتكنولوژي خاك و به تبع آن مديريت تلفيقي تغذيه گياه محسوب ميشود. بهطور كلي، كود بيولوژيك، تراكم زيادي از يك يا چند نوع ارگانيزم مفيد خاكزي و يا مواد متابوليك اين موجودات است كه با يك مادة نگهدارنده همراه است و صرفاً بهمنظور تأمين عناصر غذايي مورد نياز گياه، توليد ميشود.
تاريخچهاي در خصوص انواع كودها
![](_"http://bio.itan.ir/paper/172/2.jpg") ميزان توليد محصول، با ميزان عرضه عناصر معدني و بعضاً آلي خاك كه براي آنها قابل استفاده باشد، متناسب است. از ديرباز بشر به اهميت نقش عناصر معدني و آلي در رشد گياه و توليد محصول پيبرده بود. بعد از جنگ دوم جهاني، مهمترين اين عناصر (ازت، فسفر و پتاسيم)، به صورت كودهاي سنتزي شيميايي با هدف افزايش توليد محصولات كشاورزي، مورد استفاده قرار گرفتند. كاربرد روزافزون كودهاي شيميايي باعث بروز خسارات جبرانناپذير زيستمحيطي، بهداشتي و اقتصادي شده است. كاربرد كودهاي شيميايي ازته بواسطة برجاي ماندن آنها در طبيعت، باعث آلودگي آب و خاك شده و از اين طريق باعث ايجاد بيماريهاي مختلفي از قبيل سرطان و متهموگلوبينا در انسان ميشوند.
از طرفي توليد هر كيلوگرم كود شيميايي ازته، مستلزم مصرف 2200 كيلوكالري انرژي است. اين مقدار انرژي عموما از منابع نفتي و در صنايع پتروشيمي تأمين ميگردد. اين معايب كودهاي شيميايي باعث شد كه توليد كودهاي بيولوژيك مورد توجه جدي قرار گيرد.
اهميت اقتصادي كودهاي شيميايي
![](_"http://bio.itan.ir/paper/172/3.jpg") مصرف كودهاي شيميايي ازته در قارة آسيا از 5/1 ميليون تن در سال 1961 به 47 ميليون تن در سال 1996 رسيد و بر اساس پيشبينيهاي انجام شده، در سال 2010 اين مقدار به 75 ميليون تن خواهد رسيد. اين آمار خود مؤيد بازار گسترده كود شيميايي ازته و فرآوردههاي جانشين آن است. با توجه به اهميت كودهاي شيميايي در توليد غذا كه در حوزة امنيت ملي از اهميت ويژهاي برخوردار ميباشد، نياز و بازار مصرف اين فرآورده، از گستردگي خاصي در كشور برخوردار است. شوراي اقتصاد، به استناد بند 5 تبصرة 5 قانون بودجه سال 1381 و همچنين بند ب مادة 37 قانون وصول برخي از درآمدهاي دولت و مصرف آن در موارد معين، مجوز تهية كودهاي شيميايي را در سال 1381 به ميزان 3 ميليون و 211 هزار تن صادر نموده است. از اين رقم، 2 ميليون و 472 هزار تن آن از طريق توليدات داخلي و 739 هزار تن، از محل واردات، تأمين شده است.
بر اساس همين مصوبة شوراي اقتصاد، مبلغ 103 ميليارد و 400 ميليون تومان از محل بودجة رديف 503621 و مبلغ 56 ميليارد و 30 ميليون تومان از محل رديف 503021، جمعاً 159 ميليارد و 430 ميليون تومان بهعنوان يارانه تأمين كودهاي شيميايي، تخصيص يافته است. براي محاسبة بهتر هزينههاي تهيه و تأمين كودهاي شيميايي، بايد به هزينههاي بخش حمل و نقل و نگهداري و توزيع آن نيز توجه نمود كه بر اساس مطالعات انجام شده، معمولاً 50 درصد هزينة تهيه اين كودها را شامل ميشود. بر اساس مصوبة شوراي اقتصاد، هزينههاي جنبي تدارك و توزيع كودهاي شيميايي، توسط سازمان مديريت و برنامهريزي و با هماهنگي سازمان حمايت از مصرفكنندگان و توليدكنندگان و شركت خدمات حمايتي برآورد و تأمين ميگردد. با در نظر گرفتن اين مورد، تهيه و توزيع كودهاي شيميايي در سال 1381 بالغ بر 239 ميليارد و 145 ميليون تومان براي دولت هزينه دربر داشته
| 
