تا چه حد هشدارهاي وجود دي اكسين در محيط و خوراك طيور نگران كننده مي باشد؟
روح الله نورمحمدي1، سيد محمد حسيني2
1- كارشناس علوم دامي  2- استاديار دانشكده كشاورزي دانشگاه بيرجند
چكيده
يكي از سمي ترين مواد ساخته شده به دست انسان دي اكسين ها مي باشند. دي اكسين ها موادي بسيار پايدار بوده و به كندي در طبيعت از بين مي روند. در صورت انتشار در هوا، اين تركيب در نهايت وارد چرخه ي غذايي حيوانات شده و در بافت هاي چربي آنها ذخيره مي شود و انسانها با مصرف اين چربي ها آلوده مي شوند(4). بنابراين بايستي سعي كرد كه از آلودگي محيط زيست و مواد غذايي و در نهايت تماس انسان با اين مواد سمي  جلوگيري گردد. متأسفانه مداوايي براي درمان مرغ مريض وجود ندارد و در حال حاضر تنها راه ممكن، جلوگيري   از استفاده مواد آلوده خوراكي و قرار گرفتن پرندگان در خاك آلوده در سيستم پرورش آزاد مي باشد(15).
كلمات كليدي: دي اكسين ها، تخم مرغ، خوراك طيور، خسارت.
 
مقدمه
حدود40 سال از كشف تركيبات دي اكسين، به عنوان سمي ترين تركيب ساخته شده به دست بشر مي گذرد اما پيشرفت هاي چشمگيري براي مصونيت جوامع انساني از آلودگي به اين تركيبات رخ نداده است(1).
دي اكسين ها تركيباتي سمي و پايدار هستند كه در مقاديري ناچيز موجب مرگ دام و انسان مي شوند. در سال1999 در كشور بلژيك آلودگي خوراك دام ها ناشي از وجود دي اكسين پيش آمد. بطوري كه مسؤولين امور دام كشور بلژيك دستور به لغو فروش گوشت مرغ و ماكيان و تخم مرغ به ساير كشورها و منع صادرات توليدات لبني را دادند و در نهايت بيش از 2 توليد تخم مرغ ساليانه اين كشور از چرخه ي غذايي حذف گرديد(8). دي اكسين از راه مواد غذايي مانند شير، كره، نان و شيشه ي شير نوزادان وارد بدن انسان مي شود. بر اساس گزارشات متخصصين ايالات متحده، بيش از 80 دي اكسين بر اثر سوزاندن ضايعات و زباله هاي خانگي و بيمارستانها حاصل مي شود(5). اين مقاله به منظور آشنايي با خطراتي كه اين ماده ي سمي در محيط پرورش و خوراك طيور مي تواند ايجاد كند متمركز كرده است تا راهكاري براي كاستن آلودگي گوشت مرغ و تخم مرغ ارائه گردد.
سميت دي اكسين ها
پايداري و سميت ايزومرهاي دي اكسيني بسته به ساختار آنهاست. بر اساس تعداد اتم كلر و نحوه ي قرارگيري اتمهاي كلر بر روي حلقه ي بنزني سميت متفاوتي دارند(10).TCDD  بيشترين سميت را در بين دي اكسين ها دارا بوده و ارزش يكTEF را براي آن اختصاص داده اند و سميت ساير ايزومرهاي دي اكسين را بر اساس همين ارزش مي سنجند(7).
اين سم در بدن تجمع كرده و براي پاك كردن بدن از نيمي از اين سم به20 سال زمان نياز است(11). با وجودي كه چربي طيور نسبت به چربي دام هاي ديگر مانند نشخواركنندگان، مقادير كمتري از دي اكسين و شبه دي اكسين ها را دارا مي باشد، اما به علت مصرف بالاي گوشت مرغ و تخم مرغ در سبد غذايي روزانه خطرات  ناشي از مسموميت و بيماري آن را نمي توان مورد توجه قرار نداد(12).
 
مقايسه مقادير محاسبه شده درجه سميت دي اكسين و فوران توليدات دامي بر اساس وزن چربي در هر واحد خوراك(ppt)بر حسبTEQs.
 
|
  |
Fiedler(1997) MS,U.S |
Schecter(1997) Across U.S |
Furst(1990) Germany<
|
|
نویسنده : parsbiology
|
|
کد : A-195
|