سنجش آبستني گاوهاي شيري
 روح الله نورمحمدي
كارشناس علوم دامي
چكيده
امروزه اظهار نظرهاي متفاوتي در خصوص اين مسأله وجود دارد كه آيا واقعاً روند كاهش اجراي موفقيت آميز توليدمثل در جمعيت گاوهاي شيري، وجود دارد يا نه؟ در ايالات متحده ي آمريكا نرخ آبستني حدود 0/5 درصد در سال تخمين زده شده است. در سيستم بهبود گله هاي شيري(DHI)  گزارشات مركز پردازش داده ها در پروو (Provo) نشان داده، كه روزهاي باز  (days open) از 128 روز در سال 1989 به نزديك 150 روز در سال 2003 افزايش يافته است.در طي اين مدت، كل سرويس هاي منجر به حاملگي از ميانگين 2/04 به 2/24 رسيد. مركز پردازش ركوردهاي گاوهاي شيري در شمال كارولينا ، گزارشات مشابهي را مبني بر روند رو به كاهش اين مسأله ارائه داده است. در بريتانيا نرخ آبستني طي اولين سرويس از سال 1975 تا  سال 2003 به طور ميانگين سالانه يك درصد رشد داشته است. برخي كارشناسان معتقدند پائين آمدن نرخ آبستني در نتيجه ضعف مديريت در برآوردن نيازهاي گاوهاي با توليد بالاست و برخي ديگر بر اين باورند كه اين مشكل ناشي از ژنتيك حيوان است.
 
كلمات كليدي: آبستني، CLA، BCS، توارث پذيري.
 
سنجش آبستني
بخشي از مشكل بودن شناسايي اجزاي ژنتيكي آبستني، نبود اندازه هاي دقيق مي باشد. جهت سنجش اجزاي توليدمثلي سه سنجش وجود دارد:
1-  روزهاي شيردهي طي اولين جفتگيري
2-   كارآيي تشخيص فحلي
3-   آبستني يا توانايي گاو به حاملگي در اولين يا دومين تلقيح.
بيشتر سنجه هاي آبستني يا دقيق نيستند و يا در برخي موارد، مانند فاصله ي گوساله زايي، به موقع نمي باشند. همچنين براي پيدا كردن تفاوت هاي ژنتيكي بسياري از صفات، تعداد دختران بالا با دقت زياد و قابل اندازه گيري مورد نياز است. برخي كشورها نيازمند ركوردهاي تلقيح نيز مي باشند. براي سنجش بهداشت  و صفات باروري در كشورهايي چون دانمارك، فنلاند، نروژ و سوئد، ارزيابي هاي ژنتيكي و شاخص هاي آبستني گاوهاي ماده مورد توجه قرار مي گيرد. در فرانسه، آلمان، اسرائيل و هلند، ارزيابي هاي ژنتيكي نرها بر اساس آبستني دختران انجام مي گردد. در كانادا، آمريكا و بريتانيا نيازي به گزارشات توليدمثل، انتشار بيماري و يا  ساير صفات نامطلوب نمي باشد. در اين كشورها تمامي داده ها از كانادا گرفته مي شود و  پارامترهاي ژنتيكي تخمين يا محاسبه مي گردند كه از دقت بالايي هم برخوردار نمي باشند.
ژنتيك آبستني
وراثت پذيري آبستني در بيشتر گاوها، در حدود كمتر از يك تا 3 درصد اندازه گيري شده است. صفات توليدمثلي بيشتر تحت تأثير مديريت، محيط و ژنتيك غيرافزايشي هستند تا واريانس ژنتيك افزايشي.
احتمال ديگر اين است كه ما اين صفات را به طور صحيح تعيين نكنيم. واريانس ژنتيك افزايشي به ما امكان  مي دهد تا در انتخاب پيشرفت كنيم. به طور مثال سوئد سالهاي زيادي است كه روش تلقيح مصنوعي(AI)  را براي مقابله با تخمدانهاي كيستي گاوهاي شيري خود به اجرا درآورده است. حتي اگر توارث پذيري كيست تخمدانها پائين باشد، پرورش دهندگان اين كشور وقوع اين وضعيت را در گاوهاي شيري خود كاهش داده اند.
موانع تبارآميزي در آبستني
آميزش خويشاوندي (Inbreeding) به عنوان يك عيب در آبستني گاوها و بروز صفات نامطلوب شناخته مي شود. سطح فعلي آميزش خويشاوندي در گاوهاي شيري در محدوده ي 2 تا 3 درصد مي باشد. آميزش خويشاوندي موجب آسيب رسيدن به صفات مهم اقتصادي مي شود. هر چند ظاهراً هر يك درصد تغيير در آميزش خويشاوندي، فاصله ي بين دو زايش را تنها به ميزان 0/25 روز تغ