اثرات متقابل ژنتيك و توليد مثل
  روح الله نورمحمدي
 كارشناس علوم دامي
 
چكيده:
صفات توليد مثلي توارث پذيري پائيني دارند. از اين رو انتخاب ژنتيكي، مستلزم چندين نسل جهت رسيدن به پيشرفت هاي قابل اندازه گيري است. دقت انتخاب، شدت انتخاب، فاصله ي نسل و تنوع ژنتيكي چهار فاكتور مهم تعيين كننده در پيشرفت ژنتيكي هستند. در حال حاضر از تكنيك هاي جديدي مانند، انتقال جنين (ET) و تلقيح مصنوعي (AI) براي پيشرفت ژنتيكي گله هاي شيري استفاده مي شود. برخي صفات توليد مثلي كه مورد مطالعه قرار مي گيرند عبارتند از:
·   روزهاي باز
·   تعداد سرويس براي هر آبستني
·   نرخ آبستني
·   توليد مني
·   باروري مني
·   راحت زايي
در اين مقاله،  وراثت پذيري صفات توليد مثلي و تأثير ضريب توليد مثلي  و انتقال جنين بر پيشرفت ژنتيكي، توضيح داده مي شود.
 
كلمات كليدي: توارث پذيري، فاصله ي نسل، صفات توليد مثلي، پيشرفت ژنتيكي، انتقال جنين (ET)، تلقيح مصنوعي (AI).
 
 
عملكرد توليد مثلي
وراثت پذيري تخمين زده شده براي صفات توليد مثلي پائين است (جدول شماره 1). براي مثال وراثت پذيري سخت زايي از0/03 تا 0/15 است. اين بدان معناست كه 3 تا 15 واريانس سخت زايي مربوط به عمل ژن  افزايشي است. عملكرد حيوان تركيبي است از توان ژنتيكي حيوان و اثرات محيطي كه حيوان در آن قرار دارد. بنابراين 85 تا 97 واريانس سخت زايي، توسط محيط يا تحت تأثير عمل ژن غير افزايشي، تغيير مي كند.
 
جدول شماره 1: برآورد توارث پذيري صفات توليد مثلي گاوهاي شيري.
 
| صفت |
توارث پذيري  |
|
روزهاي باز |
0/01 - 0/1 |
|
دوره ي خشك |
0/35 - 0/15 |
|
مشكلات اصلاح نژاد |
0/20 - 0/00 |
|
فاصله ي زايش |
0/10 - 0/00 |
| تعداد سرويس به ازاي هر آبستني |
0/10 - 0/00 |
|
سن در اولين زايش |
0/15 - 0/70 |
|
سخت زايي |
0/15 - 0/30 |
اگر چه توارث پذيري صفات توليد مثلي پائين است اما پيشرفت ژنتيكي مي تواند روي دهد. به دليل اين كه   توارث پذيري صفات توليد مثلي پائين مي باشند، اثرات محيطي بر اثر ژنتيكي غالب هستند. ( مديريت نقش  كليدي را در كسب صفات توليد مثلي مطلوب ايفا مي نمايد).
تعداد روزهاي باز در اولين تلقيح، بسته به نژاد از 45، 60 يا 90 روز پس از زايش متغير است. علاوه بر اثرات مديريتي، ناتواني در بروز فحلي و افزايش روزهاي باز موجب از دست رفتن فرصت هاي آبستن شدن گاوها خواهد شد. مطالعات زيادي نشان داده است كه  اشتباه فردي در مديريت گله هاي شيري تأثيرات فراواني را بر صفات مطلوب وارد مي نمايد.
اخيراً، نسبت ژنتيكي ميان صفات توليد مثلي و ميزان توليد شير مورد آزمون قرار گرفته است. برخي تحقيقات  نشان داده است كه كاهش روزهاي باز، توليد شير را افزايش خواهد داد. با مديريت عال