بررسي نقش فيبر در جيره نويسي گاوهاي شيري
رحمت ابابكري 1- محمد رضا اصغري 2
1-دانشجوي کارشناسي علوم دامي دانشگاه بيرجند
2-عضو هيئت علمي دانشكده کشاورزي دانشگاه بيرجند
چکيده
گاوهاي شيري به خوراکهاي فيبري در جيره نياز دارند . بيان کردن احتياجات فيبر علاوه بر چگونگي به عمل آمدن خوراك نياز به دانستن اثر متقابل بسياري از اجزاء در جيره دارد.
جهت برآورد و تامين نيازهاي انرژي براي يك گاو شيري با توليد بالا، جيره شامل مقدار بالايي از غلظتهاي مواد مغذي و علوفه با کيفيت مطلوب که در برگيرنده حداقل فيبر مورد نياز است ميباشد. جهت ادامه يافتن عملكرد طبيعي شكمبه و درصد چربي شير، يك بخش بزرگ از فيبر مورد نياز است که از علوفه ها تامين ميشود . توصيه معمول انجمن تحقيقات ملي در مورد NDF تغذيه اي يک حداقل از 2? تا 28 درصد است که 7? درصد از طريق علوفه تامين ميشود. اندازه گيري شيميايي فيبر به تنهايي جهت بالانس جيره کافي نيست که اين به جهت تاثير فيبر در تحريك کردن نشخوار است . اين تنوع زماني بزرگتر است که خوراکها داراي مقدار بيشتري از فرآورده هاي فرعي مثل ملاس و باگاس نيشكر، ملاس و تفاله چغندر و ... به جاي علوفه هستند. تاثير فيبر در تحريك نشخوار هنگامي که اندازه قطعات و زمان ماندن فيبر قابل هضم و غير قابل هضم تغيير ميكند، متغير است.
اطلاعات کمي در مورد احتياجات فيبر در گاو ، بلافاصله بعد از گوساله زايي تا پيك توليد وجود دارد . گاوهايي که زود شروع به   شيردهي مي کنند نسبت به گاوهايي که ديرتر شر وع به شيردهي ميكنند از نظر پربودن دستگاه گوارش بيشتر محدوديت دارند . جيره هاي براساس منابع فيبر در  غير علوفه اي(بيشتر از 45 درصد NDF در ماده خشک) براي گاوهايي که زود به شيردهي ميرسند، ارزيابي مي شد ند. از اثرات فيزيكي فيبر ميتوان به تنوع مقدار اسيدهاي تخميري در شكمبه، فعاليت نشخوار و مقدار ترشح بزاق اشاره کرد. براي تعيين موارد ذکر شده نياز به تحقيقات و اطلاعات بيشتري ميباشد.
کلمات کليدي : فيبر نامحلول در شيوينده خنثي(NDF) ، قابليت هضم، فيبر غير علوفه اي
 
مقدمه
توانايي جهت فراهم کردن انرژي کافي براي توليد زياد شير، در گاوهاي شيري وابسته به اين است که آيا به درستي پاسخ بيولوژيكي ميتواند توسط روش هاي اندازه گيري کمي يا کيفي مواد غذايي، پيش بيني شود . کربوهيدراتها منبع اصلي و مهم انرژي براي ميكرواورگانيسم هاي شكمبه هستند و به تنهايي بزرگترين جزء جيره در گاوهاي شيري ميباشند ( ?? تا 7? درصد ). استفاده از کربوهيدرات ها توسط ميكروارگانيسم هاي شكمبه جهت افزايش توليد پروتئين هاي ميكروبي، هنگا مي که شكمبه فعاليت دارد ، شديد است . کربوهيدرات ها جزء اصلي جهت تأمين انرژي خالص براي نگهداري و توليد شير هستند. همچنين متابوليسم کربوهيدراتها، پيش ماده لاکتوز، چربي و پروتئين را  فراهم ميكند .جيره نويسي بر اساس NDF ، به عنوان درصدي از ماده خشك جيره توصيه شده است زيرا يك ارتباط مثبت بين NDF و پر بودن شكمبه و يك ارتباط منفي بين  NDF و غلظت انرژي وجود دارد .محققي پيشنهاد کرده است که NDF ميتواند به عنوان شاخص ظرفيت پر بودن شكمبه توسط علوفه ها در جيره، مورد استفاده قرار بگيرد . نظريه وي اين بود که جيره هاي حاوي 35 درصد NDF  باعث تحريك جذب بيشترين مقدار NDF ميشود. و همين طور غلظتهاي بالاي NDF  در سراسر شکمبه ميتواند محدود شود . فيبر در خوراك دام ماده اي است که به آهستگي هضم ميشود و يا غير قابل هضم است . فيبر قسمتي از مواد ساختماني ديواره سلولي گياهي ميباشد . اجزاي فيبر ديواره سلولي شامل سلولز، همي سلولز و ليگنين و همچنين پكتين است که فقط با پروسه تخمير ميكروبي هضم ميشود . در شكمبه گاوهاي شيري جمعيت زيادي از باکتر يها، پروتوزآها و قارچ ها ، آنزيم هايي توليد ميكنند که قادر به شكستن ترکيبات پيچيده ديواره سلولي گياهي و تبديل آنها به مولكولهاي کوچكتر نظير گلوگز ميباشند.از نظر تغذيه فيبر يك جزء از خوراك است که هضم را محدود ميكند، نياز به جويده شدن براي خرد شدن و کوچك شدن آن به ذرات کوچكتر را دارد و به خاطر حجيم بودن موجب ميگردد که فضاي شكمبه را اشغال کند که اين امر سبب محدوديت مصرف خوراك ميشود .وجود نشخوار طبيعي از طريق ارائه خوراك با سطوح کافي فيبر در جيره گاو شيري از کاهش چربي شير و مشكلات از خوراك افتادن، اسيدوز و لنگش در دام جلوگيري ميكند .تعدادي از فاکتورها احتياجات فيبر