کشور پهناور ايران در منطقه خشک و نيمه خشک قرار گرفته و با توجه به شرايط توپوگرافي، داراي اقليمي متنوع مي باشد. از اين رو زراعت درمناطق ديم هر از گاهي دچار مشکلات خشکي و سرما مي شود.

وجود شرايط خاص آب و هوايي و تعدد اقليم،‌زراعت در مناطق ديم را با مشکلات زيادي مواجه ساخت است. به طوري که تنش هاي خشکي، سرما، توزيع نامناسب بارندگي در ديمزارها و ساير عواملي که ذيلاً اشاره خواهد شد، از موارد کاهش توليد محصول گندم ديم در اين مناطق به شمار مي آيند.

در اصلاح و توليد ارقام جديد گندم به منظور معرفي و کاشت در شرايط محيطي و اقليمي ويژه، مسئله مهم براي هر متخصص اصلاح نبات انتخاب رقمي است که دو خاصيت ظرفيت بالا و ثبات توليد را دارا باشد.

در مواقع خشکسالي با تغيير شرايط محيطي، وضعيت توليد به شدت تحت تاثير عوامل حوي قرار گرفته و موجب کاهش محصول مي شود.

درسال زراعي 78 ـ 77 با بارش باران در اول فصل زراعي و سپس قطع بارندگي و بالا رفتن دما،‌ خشکسالي شديد در بسياري از ديمزارهاي مناطق مختلف غرب و شمال غرب کشور باعث گرديد تا در بسياري از موارد مزارع گندم با خسارت شديد مواجه شده و قابل برداشت نباشد.

نتايج طرح هاي تحقيقاتي اجرا شده در ايستگاه تحقيقات ديم مراغه در سال جاري حاکي از آن است که با رعايت پاره اي از مسايل، مي توان در شرايط استثنايي نيز از کاهش توليد گندم در سطح وسيع جلوگيري نمود.

يکي از عوامل موثر، مصرف بهينه کودهاي شيميايي مي باشد. در يک طرح تحقيقاتي تعداد 23 رقم و لاين پيشرفته گندم ديم به صورت جداگانه موردبررسي قرارگرفتند. در يکي از بررسي ها، کليه کود مصرفي فسفره و در سوم کود ازته به نسبت 25 کيلوگرم P2O5 و 60 کيلوگرم ازت خالص در هکتار در پاييز و قبل از کشت به خاک افزوده شد و در بهار کود ازته به علت کاهش بارندگي مصرف نگريد. در بررسي ديگر با همان شرايط يک سوم کود ازته (30 کيلوگرم در هکتار) به صورت سرک مصرف گرديد. نتايج حاصل از تجزيه و تحليل عملکرد دانه نشان داد که در برخي از ارقام تا 888 کيلوگرم در هکتار بين عملکرد دانه در دو شرايط فوق تفاوت وجود دارد و اين تفاوت در ارقام حساس به تنش خشکي بسيار معني دار است . تفاوت عملکرد ارقام سرداري و سبلان به ترتيب 218 و 319 کيلوگرم در هکتار در دو شرايط مورد بررسي بود. اين مطالب نشان مي دهد که مصرف کود سرک در بهار و به دنبال آن قطع بارندگي،‌باعث افزايش خسارت خشکي مي شود. نتايج حاصل همچنين نشان مي دهد در مناطقي که گندم ديم با تراکم مناسب کشت گرديده، ميزان کاهش عملکرد نسبت به مناطقي که تراکم بذر بيشتر بوده کمتر بوده است. به گونه اي که در مناطقي که تراکم مناسب رعايت ندشه اثر خشکسالي بسيار شديد بوده و در اغلب موارد زراعت از بين رفته و غيرقابل برداشت بوده است. يک عامل مهم ديگر در کاهش توليد گندم ديم، عدم تهيه به موقع بستر بذر مي باشد. معمولاً در مناطقي که به علت چراي دام د رمزارع آيش، و يا عوامل ديگر، زمان شخم به تاخير مي افتد، رطوبت خاک به تحليل رفته و کاهش عملکرد را باعث
مي شود، از عوامل ژنتيکي موثر در مقاومت به خشکي مي توان به خصوصيات خشکي پسندي ارقام، مثل زودرسي، مومي بودن سطح برگ ها و ساقه داشتن برگ هاي نازک و باريک و توسعه عميق تر ريشه ها اشاره نمود. نتايج بررسي نشان مي دهد که رقم گندم (Fenkang 15/Sefid)‌ که از ارقام پيشرفته گندم ديم و يکي از دو رگه هاي رقم سرداري مي باشد. در سال زراعي 78 ـ 77 در ايستگاه تحقيقات ديم مراغه در سطح 11200 متر مربع با 196 ميلي متر بارندگي که حدود 6/8 ميلي متر آن در طي ماه هاي ارديبهشت و خرداد و با توزيع نامناسب بوده است، 1460 کيلوگرم در هکتار محصول توليد نموده به گونه اي که هيچ گونه آثار خسارت ناشي از خشکي د راين مزرعه مشاهده نشده و موجبات تحسين بسياري از بازديدکنندگان را فراهم ساخته بود. اين رقم، نسبتاً متوسط رس و داراي اندام هاي موي و برگ هاي نازک و باريک بوده و ارتفاع بوته آن 65 سانتي متر و وزن هزار دانه آن 35 گرم مي باشد.