مروري بر سيستم ايمني در طيور
حاتم حاتمي1، روح الله تيموري1 و حسين اعزازي1
مهندسين علوم دامي، اعضاي انجمن مهندسين کشاورزي ايران و نظام مهندسي استان اردبيل
 
مقدمه
  با توجه به افزايش روزمره جمعيت ،نياز به منابع غذايي مسئله اي پراهميت ميباشد .از منابع غذايي مورد نياز انسان مي تواند به گوشت سفيد اشاره كرد كه پرورش طيور جايگاه ويژه اي را در اين زمينه ايفا مي كند .هدف در پرورش طيور ،پيشگيري از وقوع بيماريها از طريق اجراي صحيح برنامه هاي امنيت زيستي است واگر احتمالا نقصان در اجراي برنامه هاي امنيت زيستي پيش آيد و بيماري به وقوع بپيوندد بايستي مطمئن بود كه طيور از نظر عملكرد سيستم ايمني در حد مطلوبي قرار دارند و قادر به دفاع از خود مي باشند . كارايي سيستم ايمني در اين مرحله باعث كاهش تلفات و خسارت مي شود راههاي مختلفي براي بالا بردن كارايي سيستم ايمني وجود دارد و تحقيقات زيادي هم در اين زمينه صورت گرفته است . علاوه بر انتخاب ژنتيكي ،بعضي از عوامل غير ژنتيكي مانند غلظت مواد معدني جيره قادر است كه تظاهر ژنهاي مسئول پاسخ امني را از طريق ايجاد تغيير در ميزان بلوغ سيستم ايمني و همچنين ميزان آنتي بادي هاي توليد شده در برابر عفونت ها تغيير دهد . از بين اين مواد مغذي ،مواد معدني نقش خيلي مهم و قابل اهميتي در سيستم ايمني ايفا مي كند كه در زير به آن اشاره خو اهيم كرد .
سيستم ايمني طيور و انواع آن
ايمني شامل دو نوع است 1-  ايمني غير اختصاصي  2- ايمني اختصاصي
ايمني غير اختصاصي : اين نوع ايمني شامل مكانيسم هاي ارثي بوده كه باعث مقاومت در طيور مي شود ولي در بيشتر مواقع به لحاظ عدم برنامه هاي بئداشتي اين قسمت مورد توجه قرار نگرفته و با استفاده از واكسن يا آنتي بيوتيك جهت تامين سلا مت گله ميشود  برخي از اين مكانيسم ها عبارتند از:
 
ژنتيك : كه در پرندگان گيرنده هاي مربوط به عوامل بيماري زا را ندارند و بعضي پرندگان نبز به طور ژنتيكي به ويروس لكوز لنفئئيد مقاوم هستند
 ساختار آناتو ميك : بسياري از ارگانيسم هاي بيماري زا قادر به مفوذ به بدن از طريق پوست و غشاهاي مخاطي سالم نبوده و اصطلا حا در ترشحات مخاطي گير مي افتند يا بعضي از بيمازي ها ي عفوني ،كمبود هاي تغذيه اي و شرايط محيطي باعث آسيب پذيري پوشش هاي دغاعي بدن (پوست و مخاطات ) شده زمينه را براي ورود عوامل بيماري زا فراهم مي آورد .
جمعيت ميكروبي طبيعي :
پوست و روده ها به طور طبيعي حاوي جمعيت ميكروبي فراواني هستند كه باعث مانع از برتري اجرام فرصت طلب براي ايجاد بيماري مي شوند استفاده نامعقول از آنتي بيوتيك ها و بهداشت ضعيف تعادل جمعيت ميكروبي را برهم خواهد زد
مژه هاي تنفسي : بعضي از قسمت هاي سيتم تنفسي مژه هاي پوشيده شده ،مانع ورود عوامل بيماري زا مي شوند در صورتي كه هواي سالن از كيفيت خوبي برخور دار نباشند (گردو غباروآمونيك ) مژه ها به تدريج كارايي خود را از دست مي دهند
تغذيه ، محيط ،(استرس ، گرما ، سرما ) سن (معمو لا جوانتر و مسن تر حساس ترند )متابو ليسم بدن و عوامل مكمل از عواملي هستند كه مكانيسم هاي ايمني زايي را تحت تاثير قرار مي دهند .
ايمني اختصاصي كه شامل دو قسمت 1- ايمني همو رال 2 – ايمني سلولي
ايمني همورال : ايمنو گلوبولين ها (آنتي با د يها )و سلولهاي توليد كننده آن اجزاي تشكيل دهنده سيستم ايمني اختصاصي هستند كه هر آنتي بادي ضد ويروس فقط ويروس خودش        ( آنتي بادي ضد ويروس نيو كاسل ويروس اتصال  يافته براي  و براي ويروس لارنگو تراكئيت گيرنده ندارد ) طيور بعد از قرار گرفتن در برابر عوامل بيماري زا سه دسته آنتي بادي توليد خواهند كرد كه IgA,IgG,IgM  هستند ايمينو گلوبولينG  يک آنتي بادي حفاظت کننده مهم در طيور بوده و توسط اکثر تستهاي سرولوژيک اندازه گيري مي شود  و 5 روز بعد از مواجه با عوامل بيماديزا قابل رديابي بوده و طي 5/3 – 3 هفته به اوج رسيده و متعاقبا به تدريج کيهش مييابد .
 سلولهاي توليد کننده آنتي باديها ، لنفوسيتهاي B ناميده مي شود که اين سلولها در کبد ، کيسه زرده ، مغز استخوان تولبيد شده متعاقبا به بورس فابريسيوس انتفال مي يابند. تخريب بورس فابريسيوسدر سنين پايين در اثر ويروس گامبرو و مارک باعث مي شود تا پرنده نتواند در برابر بيماريها مقاومت نموده ويا به واکسيناسيون پاسخ موثر بدهد . ميکروبهاي بيماريزا بعد از ورود به بدن توسط ماکروفاژها بلعيده مي شوند و سپس ماکروفاژها ميکروبها را به لنفوسيتهاي B عرضه ميدارند اين سلولها نيز 5 رو