|
پهلواني محمدهادي,سعيدي قدرت اله,میرلوحي آقافخر
اطلاع از نحوه کنترل ژنتيکي خصوصيات زراعي و اقتصادي گياهان و ميزان اثرات خويش آميزي و هتروزيس در جهت افزايش بازدهي روش هاي اصلاحي ضروري مي باشد. در اين مطالعه ژنوتيي هاي بومي گلرنگ شامل لاين هاي انتخاب شده از توده هاي مختلف و نسل هاي F? وF? حاصل از تلاقي آنها براي صفات عملکرد دانه، اجزاي عملکرد، ميزان روغن و پروتئين دانه مورد ارزيابي قرار گرفتند. نتايج حاصل از تجزيه ميانگين نسل ها نشان داد که اثرات افزايشي و غالبيت در کنترل عملکرد دانه در بوته نقش داشتند و با توجه به علامت پارامتر غالبيت در مدل ژنتيکي، در برخي از تلاقي ها آلل هاي افزايش دهنده در برخي ديگر آلل ها کاهش دهنده عملکرد دانه در بوته داراي غالبيت بودند. ميزان هتروزيس نسبت به والد برتر براي عملکرد دانه در بوته در تلاقي هاي مختلف بين 2.8 تا 121.0 درصد متغير بود. همچنين يک نسل خويش آميزي موجب کاهش (حداکثر تا 18.9 درصد) و افزايش (حداکثر تا 19.5 درصد) در عملکرد دانه در تلاقي هاي مختلف گرديد. مدل ژنتيکي افزايش- غالبيت تنوع موجود بين نسل ها را براي درصد روغن دانه در بيشتر تلاقي ها از جمله IUTE1449×IUTKH211 و IUTE1449×IUTH13 به خوبي توجيه نمود. بنابراين با انتخاب مي توان اين صفت را در نتاج آنها بهبود داد. ميزان هتروزيس نسبت به والد برتر براي درصد روغن دانه بين 12.6- تا 14.9 درصد متغير بود. خويش آميزي نيز موجب کاهش (حداکثر تا 7.5 درصد) و افزايش (حداکثر تا 17.7 درصد) در ميزان روغن دانه گرديد. عدم کفايت مدل ژنتيکي افزايشي- غالبيت در توجيه تنوع هاي مشاهده شده براي تعداد روز تا 50 درصد گلدهي، وزن 100 دانه و ارتفاع بوته در بيشتر تلاقي ها نشانگر وجود قابل توجه اثرات اپيستازي در کنترل اين صفات مي باشد. حداکثر هتروزيس براي وزن 100 دانه، تعداد روز تا 50 درصد گلدهي و ارتفاع بوته به ترتيب 14.8، 1.9، 3.1 درصد نسبت به والد برتر بود و خويش آميزي نيز اثرات قابل توجهي روي اين نداشت.
كليد واژه:
|
